PHP คืออะไร? ความหมาย การทำงาน และวิธีใช้งานเบื้องต้น

PHP เป็นหนึ่งในภาษาโปรแกรมที่นิยมใช้สำหรับพัฒนาเว็บไซต์ โดยเฉพาะเว็บไซต์ที่ต้องมีการประมวลผลข้อมูล เช่น ระบบสมาชิก ระบบจัดการเนื้อหา ระบบร้านค้าออนไลน์ และเว็บไซต์ที่พัฒนาด้วย WordPress

แม้ว่าปัจจุบันจะมีภาษาและเทคโนโลยีสำหรับพัฒนาเว็บไซต์ให้เลือกมากมาย แต่ PHP ยังคงเป็นภาษาสำคัญในการพัฒนาเว็บไซต์ฝั่งเซิร์ฟเวอร์ (Backend)

บทความนี้จะพาไปรู้จักว่า PHP คืออะไร ทำงานอย่างไร ใช้ทำอะไรได้บ้าง พร้อมตัวอย่างโค้ดและวิธีเริ่มต้นใช้งานสำหรับผู้ที่ไม่มีพื้นฐานมาก่อน

PHP คืออะไร (What is PHP)

PHP คือ ภาษาโปรแกรมแบบโอเพนซอร์ส (Open Source) ที่ทำงานฝั่งเซิร์ฟเวอร์ (Server-Side Scripting Language) ใช้สำหรับพัฒนาเว็บไซต์และเว็บแอปพลิเคชันที่ต้องประมวลผลข้อมูลก่อนส่งผลลัพธ์ไปแสดงบนเว็บเบราว์เซอร์

ชื่อ PHP เป็นชื่อแบบย่อที่อ้างถึงตัวเองว่า PHP: Hypertext Preprocessor โดยเริ่มต้นพัฒนาจากผลงานของ Rasmus Lerdorf ในปี 1994

ภาษา PHP สามารถทำงานร่วมกับ HTML, CSS, JavaScript และฐานข้อมูล เช่น MySQL หรือ MariaDB ได้ ทำให้นักพัฒนาสามารถสร้างเว็บไซต์ที่มีความสามารถมากกว่าการแสดงหน้า HTML แบบคงที่

ตัวอย่างเว็บไซต์และระบบที่ใช้ PHP ได้แก่

  • WordPress ระบบจัดการเนื้อหาเว็บไซต์ (CMS)
  • WooCommerce ระบบร้านค้าออนไลน์บน WordPress
  • Joomla ระบบจัดการเว็บไซต์
  • เว็บแอปพลิเคชันที่พัฒนาด้วย Laravel
  • ระบบสมาชิกและระบบจัดการข้อมูลภายในองค์กร

จุดเด่นของ PHP คือสามารถนำมาใช้สร้างเว็บไซต์ขนาดเล็กไปจนถึงเว็บแอปพลิเคชันที่มีความซับซ้อนได้

PHP ทำงานอย่างไร

PHP ทำงานบนฝั่งเซิร์ฟเวอร์ แตกต่างจาก JavaScript ที่สามารถทำงานบนเว็บเบราว์เซอร์ของผู้ใช้งานได้โดยตรง

เมื่อผู้ใช้งานเปิดหน้าเว็บไซต์ที่ต้องประมวลผลด้วย PHP จะเกิดขั้นตอนดังนี้

  1. ผู้ใช้งานเปิดหน้าเว็บไซต์ผ่านเว็บเบราว์เซอร์ เช่น Google Chrome
  2. เบราว์เซอร์ส่ง HTTP Request ไปยังเว็บเซิร์ฟเวอร์
  3. เว็บเซิร์ฟเวอร์ส่งคำขอให้ระบบประมวลผล PHP ตามการตั้งค่า
  4. PHP ประมวลผลคำสั่ง และอาจอ่านหรือบันทึกข้อมูลในฐานข้อมูล
  5. เซิร์ฟเวอร์ส่งผลลัพธ์ เช่น HTML หรือ JSON กลับไปยังเบราว์เซอร์
  6. เบราว์เซอร์แสดงหน้าเว็บไซต์ให้ผู้ใช้งานเห็น

โดยทั่วไปผู้ใช้งานจะไม่เห็น Source Code ของ PHP เพราะโค้ดถูกประมวลผลบนเซิร์ฟเวอร์ก่อนส่งผลลัพธ์กลับมา

อย่างไรก็ตาม ความปลอดภัยของเว็บไซต์ยังขึ้นอยู่กับการเขียนโค้ดและการตั้งค่าเซิร์ฟเวอร์อย่างถูกต้องด้วย

PHP สามารถทำอะไรได้บ้าง

PHP สามารถนำไปพัฒนาเว็บไซต์และระบบต่าง ๆ ได้หลากหลาย เช่น

1. สร้างเว็บไซต์แบบ Dynamic

เว็บไซต์แบบ Dynamic คือเว็บไซต์ที่สามารถเปลี่ยนเนื้อหาตามข้อมูลหรือเงื่อนไขต่าง ๆ ได้

ตัวอย่างเช่น เว็บไซต์ข่าวที่แสดงบทความล่าสุด เว็บไซต์สมาชิกที่แสดงข้อมูลเฉพาะผู้ใช้งาน หรือเว็บไซต์ร้านค้าออนไลน์ที่แสดงสินค้าและราคา

2. จัดการข้อมูลในฐานข้อมูล

PHP สามารถเชื่อมต่อกับฐานข้อมูล เช่น MySQL, MariaDB และ PostgreSQL ผ่านเครื่องมือที่เหมาะสม เช่น PDO

สามารถนำมาใช้เพิ่ม อ่าน แก้ไข และลบข้อมูล หรือที่เรียกว่าการทำงานแบบ CRUD (Create, Read, Update, Delete)

3. สร้างระบบสมาชิก

PHP สามารถใช้พัฒนาระบบสมัครสมาชิก เข้าสู่ระบบ ออกจากระบบ และจัดการสิทธิ์การใช้งาน

ระบบลักษณะนี้มักทำงานร่วมกับ Session, Cookie และฐานข้อมูล

4. จัดการแบบฟอร์มและไฟล์

PHP สามารถรับข้อมูลจากแบบฟอร์ม เช่น แบบฟอร์มติดต่อเรา แบบฟอร์มสมัครสมาชิก หรือแบบฟอร์มอัปโหลดไฟล์

ข้อมูลที่ได้รับสามารถนำไปตรวจสอบ บันทึกลงฐานข้อมูล หรือส่งต่อไปยังระบบอื่นได้

5. พัฒนา REST API

PHP สามารถสร้าง API เพื่อให้เว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันแลกเปลี่ยนข้อมูลกันในรูปแบบ JSON

ตัวอย่างเช่น ระบบหลังบ้านที่ส่งข้อมูลสินค้าให้เว็บไซต์ หรือ REST API ของ WordPress

รูปแบบการใช้งาน PHP

PHP สามารถใช้งานได้หลายรูปแบบ โดยแบ่งเป็น 3 ลักษณะสำคัญ

1. Server-Side Scripting

เป็นรูปแบบที่นิยมใช้มากที่สุด โดยให้ PHP ประมวลผลคำสั่งบนเซิร์ฟเวอร์เพื่อสร้างผลลัพธ์สำหรับเว็บไซต์หรือเว็บแอปพลิเคชัน

2. Command Line Scripting (PHP CLI)

PHP สามารถทำงานผ่าน Command Line ได้โดยไม่จำเป็นต้องเปิดเว็บเบราว์เซอร์

เหมาะสำหรับงานอัตโนมัติ เช่น การประมวลผลข้อมูล การเรียกใช้สคริปต์ตามกำหนดเวลา และการบำรุงรักษาระบบ

3. Desktop Applications

PHP สามารถนำไปประยุกต์สร้างโปรแกรมบนคอมพิวเตอร์ผ่านเครื่องมือหรือไลบรารีเพิ่มเติมได้ แต่ไม่ใช่รูปแบบการใช้งานหลักของภาษา

PHP ต่างจาก HTML, CSS และ JavaScript อย่างไร

แม้ PHP จะใช้พัฒนาเว็บไซต์เช่นเดียวกับ HTML, CSS และ JavaScript แต่แต่ละภาษามีหน้าที่แตกต่างกัน

ภาษาหน้าที่หลัก
HTMLกำหนดโครงสร้างและเนื้อหาของหน้าเว็บ
CSSกำหนดรูปแบบ สี และการจัดวาง
JavaScriptเพิ่มการโต้ตอบและประมวลผลได้ทั้งฝั่งเบราว์เซอร์และเซิร์ฟเวอร์
PHPประมวลผลข้อมูลและตรรกะของระบบฝั่งเซิร์ฟเวอร์

ตัวอย่างเช่น ในเว็บไซต์ร้านค้าออนไลน์ HTML ใช้สร้างโครงสร้างหน้าเว็บ CSS ใช้ตกแต่ง JavaScript ใช้ควบคุมการโต้ตอบ ส่วน PHP สามารถใช้ดึงข้อมูลสินค้าและประมวลผลคำสั่งซื้อ

สิ่งที่ต้องเตรียมก่อนเริ่มใช้งาน PHP

ผู้เริ่มต้นสามารถทดลองเขียน PHP บนคอมพิวเตอร์ของตนเองได้ โดยเตรียมเครื่องมือดังนี้

  • PHP Runtime สำหรับประมวลผลภาษา PHP
  • โปรแกรมเขียนโค้ด เช่น Visual Studio Code
  • เว็บเซิร์ฟเวอร์สำหรับใช้งานจริง เช่น Apache หรือ Nginx
  • ฐานข้อมูล เช่น MySQL หรือ MariaDB หากโปรเจกต์ต้องจัดเก็บข้อมูล

สำหรับการทดลองโค้ดพื้นฐาน สามารถใช้ PHP Development Server ที่มาพร้อมกับ PHP ได้ โดยไม่จำเป็นต้องติดตั้ง Apache หรือฐานข้อมูลก่อน

หากต้องการติดตั้งเครื่องมือแบบรวมชุด สามารถเลือกใช้ XAMPP หรือเครื่องมือพัฒนาเว็บไซต์ภายในเครื่องอื่น ๆ ได้ตามระบบปฏิบัติการ

วิธีเริ่มต้นใช้งาน PHP สำหรับมือใหม่

ขั้นตอนที่ 1 ดาวน์โหลดและติดตั้ง PHP

เข้าเว็บไซต์ https://www.php.net/downloads.php เพื่อศึกษาวิธีดาวน์โหลดและติดตั้ง PHP ให้เหมาะสมกับระบบปฏิบัติการ

หลังติดตั้งเรียบร้อย สามารถตรวจสอบเวอร์ชันผ่าน Terminal หรือ Command Prompt ด้วยคำสั่ง

php -v

หากระบบแสดงหมายเลขเวอร์ชัน PHP แสดงว่าสามารถเรียกใช้งาน PHP ผ่าน Command Line ได้แล้ว

ขั้นตอนที่ 2 สร้างไฟล์ PHP

เปิดโปรแกรม Visual Studio Code และสร้างไฟล์ชื่อ index.php

ไฟล์ PHP โดยทั่วไปใช้นามสกุล .php เพื่อให้ระบบทราบว่าไฟล์ดังกล่าวอาจมีคำสั่ง PHP ที่ต้องประมวลผล

ขั้นตอนที่ 3 เขียนโค้ด PHP

เริ่มต้นด้วยคำสั่ง echo เพื่อแสดงข้อความ Hello World

คำสั่ง PHP เริ่มต้นด้วย <?php และโดยทั่วไปแต่ละคำสั่งจะปิดท้ายด้วยเครื่องหมาย Semicolon (;)

ขั้นตอนที่ 4 ทดลองเปิดหน้าเว็บไซต์

เปิด Terminal ภายในโฟลเดอร์ที่เก็บไฟล์ index.php แล้วใช้คำสั่ง

php -S localhost:8000

จากนั้นเปิดเว็บเบราว์เซอร์และเข้าไปที่

http://localhost:8000

หากตั้งค่าถูกต้องจะเห็นผลลัพธ์จากไฟล์ PHP ที่สร้างไว้

หมายเหตุ: PHP Development Server เหมาะสำหรับการพัฒนาและทดสอบภายในเครื่อง ไม่ควรนำไปเปิดให้บริการเว็บไซต์จริงบนอินเทอร์เน็ต

ตัวอย่างการเขียน PHP เบื้องต้น

ตัวอย่างที่ 1 แสดงข้อความ Hello World

คำสั่ง echo ใช้แสดงข้อความหรือข้อมูลออกมาเป็นผลลัพธ์

เมื่อประมวลผลโค้ดตัวอย่าง จะปรากฏข้อความ

Hello, World!

ตัวอย่างที่ 2 ใช้ PHP ร่วมกับ HTML

PHP สามารถเขียนร่วมกับ HTML ภายในไฟล์เดียวกันได้

ตัวอย่างเช่น การใช้ PHP แสดงข้อความต้อนรับภายในแท็ก HTML ทำให้สามารถสร้างหน้าเว็บที่มีเนื้อหาเปลี่ยนแปลงตามเงื่อนไขได้

ตัวอย่างที่ 3 ใช้ตัวแปรใน PHP

ตัวแปร PHP เริ่มต้นด้วยเครื่องหมาย $ เช่น $name หรือ $price

ตัวแปรสามารถใช้เก็บข้อความ ตัวเลข หรือข้อมูลชนิดอื่น ๆ เพื่อนำไปประมวลผลต่อ

ตัวอย่างที่ 4 ใช้เงื่อนไข if และ else

PHP รองรับคำสั่งเงื่อนไข เช่น if, else และ elseif

สามารถนำไปตรวจสอบเงื่อนไข เช่น คะแนนสอบ สถานะสมาชิก หรือจำนวนสินค้า ก่อนตัดสินใจว่าจะแสดงข้อมูลใด

PHP เวอร์ชันล่าสุดในปี 2026

ณ วันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 PHP 8.5 เป็นเวอร์ชันหลักเสถียรล่าสุดที่เผยแพร่แล้ว

PHP 8.2, 8.3, 8.4 และ 8.5 ยังอยู่ในระยะเวลาการสนับสนุนตามนโยบายของ PHP โดยแต่ละเวอร์ชันมีระยะเวลาการสนับสนุนและการอัปเดตด้านความปลอดภัยแตกต่างกัน

เวอร์ชันสถานะ ณ พฤศจิกายน 2026
PHP 7.4หมดระยะเวลาการสนับสนุนแล้ว
PHP 8.1หมดระยะเวลาการสนับสนุนแล้ว
PHP 8.2รับเฉพาะการแก้ไขความปลอดภัย
PHP 8.3รับเฉพาะการแก้ไขความปลอดภัย
PHP 8.4อยู่ในระยะ Active Support
PHP 8.5อยู่ในระยะ Active Support

สำหรับเว็บไซต์ใหม่ ควรพิจารณาใช้ PHP เวอร์ชันที่ยังได้รับ Active Support และตรวจสอบความเข้ากันได้ของระบบก่อนใช้งาน

PHP 8.3 มีอะไรใหม่

PHP 8.3 เพิ่มความสามารถสำคัญ เช่น

  • ฟังก์ชัน json_validate() สำหรับตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล JSON
  • Typed Class Constants สำหรับกำหนดชนิดข้อมูลของค่าคงที่ใน Class
  • การปรับปรุงระบบและการแก้ไขข้อบกพร่องต่าง ๆ

PHP 8.4 มีอะไรใหม่

PHP 8.4 เพิ่มความสามารถที่สำคัญ เช่น

  • Property Hooks ช่วยกำหนดพฤติกรรมเมื่ออ่านหรือเขียน Property
  • Asymmetric Visibility ช่วยกำหนดระดับการเข้าถึงสำหรับการอ่านและเขียน Property แยกกัน
  • Lazy Objects ช่วยให้สามารถเลื่อนการเริ่มต้น Object ออกไปจนกว่าจะจำเป็นต้องใช้งาน

PHP 8.5 มีอะไรใหม่

PHP 8.5 เพิ่มความสามารถใหม่ เช่น

  • Pipe Operator (|>) สำหรับส่งค่าจากการประมวลผลหนึ่งไปยังฟังก์ชันถัดไป
  • URI Extension สำหรับจัดการและแยกส่วนประกอบของ URI
  • การปรับปรุงเครื่องมือสำหรับตรวจสอบและจัดการข้อผิดพลาด

ก่อนอัปเกรด PHP บนเว็บไซต์จริง ควรตรวจสอบ Compatibility ของธีม ปลั๊กอิน และไลบรารีที่ใช้งาน รวมถึงสำรองข้อมูลและทดสอบบน Staging Environment ก่อนเสมอ

PHP กับ WordPress เกี่ยวข้องกันอย่างไร

WordPress เป็นระบบจัดการเนื้อหา (Content Management System หรือ CMS) ที่พัฒนาด้วยภาษา PHP และทำงานร่วมกับฐานข้อมูล MySQL หรือ MariaDB

เมื่อผู้ใช้งานเปิดหน้าเว็บไซต์ WordPress ระบบจะใช้ PHP ประมวลผลคำขอ ดึงข้อมูลที่เกี่ยวข้อง และสร้างผลลัพธ์ส่งกลับไปยังเบราว์เซอร์

PHP จึงมีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของ WordPress ในหลายส่วน เช่น

  • การทำงานของ WordPress Core
  • การพัฒนาธีมและปลั๊กอิน
  • การเชื่อมต่อฐานข้อมูล
  • การสร้างหน้าเว็บไซต์แบบ Dynamic
  • การจัดการสมาชิกและสิทธิ์การใช้งาน
  • การพัฒนา Custom Post Type และระบบเฉพาะทาง

หากต้องการปรับแต่ง WordPress ให้มีความสามารถเฉพาะทาง การมีพื้นฐาน PHP จะช่วยให้สามารถพัฒนาฟังก์ชันเพิ่มเติมได้อย่างยืดหยุ่น

อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้งานทั่วไปสามารถสร้างเว็บไซต์ด้วย WordPress ได้โดยไม่จำเป็นต้องเขียน PHP ด้วยตนเอง

ข้อดีของภาษา PHP

  1. เป็นภาษาโอเพนซอร์สและใช้งานได้ฟรี
  2. สามารถทำงานร่วมกับ HTML และฐานข้อมูลได้สะดวก
  3. รองรับระบบปฏิบัติการและเว็บเซิร์ฟเวอร์หลากหลาย
  4. มี Framework และระบบ CMS ให้เลือกใช้งาน
  5. มีเอกสารประกอบและชุมชนนักพัฒนาจำนวนมาก
  6. เหมาะสำหรับพัฒนาเว็บไซต์และเว็บแอปพลิเคชันหลายประเภท

ข้อจำกัดของภาษา PHP

PHP มีข้อจำกัดบางประการที่ควรพิจารณา เช่น

  • การพัฒนาระบบขนาดใหญ่ต้องมีการออกแบบโครงสร้างโค้ดที่ดี
  • โค้ดที่เขียนโดยไม่ตรวจสอบข้อมูลอาจมีช่องโหว่ด้านความปลอดภัย
  • การเปลี่ยนเวอร์ชันหลักอาจส่งผลต่อความเข้ากันได้ของโค้ดเดิม
  • ประสิทธิภาพของเว็บไซต์ขึ้นอยู่กับโค้ด ฐานข้อมูล เซิร์ฟเวอร์ และระบบแคชร่วมกัน

การเลือกใช้ PHP จึงควรพิจารณาตามความเหมาะสมของโปรเจกต์และความสามารถของทีมพัฒนา

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ PHP (FAQ)

PHP คืออะไร ใช้ทำอะไร

PHP เป็นภาษาโปรแกรมที่ทำงานฝั่งเซิร์ฟเวอร์ ใช้สร้างเว็บไซต์และเว็บแอปพลิเคชัน เช่น ระบบสมาชิก ระบบจัดการข้อมูล ระบบร้านค้าออนไลน์ และเว็บไซต์ WordPress

PHP 8.3 และ PHP 8.4 มีอะไรใหม่?

PHP 8.3 เพิ่มฟังก์ชัน json_validate() และรองรับ Typed Class Constants ส่วน PHP 8.4 เพิ่ม Property Hooks และ Lazy Objects ที่ช่วยให้เว็บไซต์เร็วขึ้น

PHP ยังน่าเรียนในปี 2026 หรือไม่

ควรเลือกเวอร์ชัน PHP ที่ WordPress รองรับและยังได้รับการอัปเดตด้านความปลอดภัย โดยตรวจสอบความเข้ากันได้ของธีมและปลั๊กอินก่อนอัปเกรด

จะเริ่มต้นเรียน PHP ได้จากที่ไหน?

สามารถเริ่มได้จากเอกสารทางการ PHP Manual หรือคอร์สออนไลน์ เช่น W3Schools, FreeCodeCamp, Udemy

PHP เป็นภาษา Frontend หรือ Backend

PHP เป็นภาษา Backend เป็นหลัก เพราะทำหน้าที่ประมวลผลข้อมูลบนเซิร์ฟเวอร์ก่อนส่งผลลัพธ์ไปยังผู้ใช้งาน

PHP ใช้กับ HTML ได้หรือไม่

ได้ PHP สามารถเขียนร่วมกับ HTML ภายในไฟล์เดียวกัน หรือใช้สร้าง HTML แบบ Dynamic ได้

PHP ต่างจาก JavaScript อย่างไร

PHP ทำงานฝั่งเซิร์ฟเวอร์เป็นหลัก ส่วน JavaScript สามารถทำงานได้ทั้งฝั่งเบราว์เซอร์และเซิร์ฟเวอร์ผ่าน Runtime เช่น Node.js

เรียน PHP จำเป็นต้องรู้ HTML หรือไม่

ไม่จำเป็นสำหรับการเรียนรู้พื้นฐานภาษา PHP แต่หากต้องการพัฒนาเว็บไซต์ ควรมีความรู้ HTML และ CSS ร่วมด้วย

สรุป PHP คืออะไร และควรเริ่มต้นอย่างไร

PHP เป็นภาษาโปรแกรมฝั่งเซิร์ฟเวอร์ที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเว็บไซต์และเว็บแอปพลิเคชัน โดยสามารถใช้สร้างหน้าเว็บแบบ Dynamic เชื่อมต่อฐานข้อมูล และพัฒนาระบบที่มีการประมวลผลข้อมูลได้

สำหรับผู้เริ่มต้น แนะนำให้เรียนรู้พื้นฐาน HTML ก่อน แล้วจึงศึกษา PHP ตั้งแต่ตัวแปร เงื่อนไข ฟังก์ชัน การจัดการแบบฟอร์ม และการเชื่อมต่อฐานข้อมูล

หากสนใจพัฒนาเว็บไซต์ด้วย WordPress ความรู้ PHP จะช่วยให้เข้าใจระบบเบื้องหลัง และสามารถต่อยอดไปสู่การพัฒนาธีม ปลั๊กอิน และฟังก์ชันเฉพาะทางได้

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

WordPress Developer Resources: https://developer.wordpress.org/

PHP Official Website: https://www.php.net/

PHP Manual: https://www.php.net/manual/en/

PHP Supported Versions: https://www.php.net/supported-versions.php

Leave a Comment

Contact Us via Line QR code